Những thói quen khiến dân chứng khoán trắng tay ~ TâmLýNhàĐầuTư

"Đừng bao giờ bỏ trứng vào một rổ" không phải bao giờ cũng đúng với mọi nhà đầu tư.
"Đừng bao giờ bỏ trứng vào một rổ" nghĩa là nhà đầu tư nên đa dạng hóa danh mục cổ phiếu đầu tư. Điều này với các nhà đầu tư tổ chức hay cổ đông lớn thì có thể đúng, song với những người chơi nhỏ thì đây có thể là một sai lầm.

Vì khả năng và sự tập trung của mỗi người là giới hạn nên việc giám sát quá nhiều cổ phiếu mà mình dốc vốn vào cùng một lúc thì rủi ro sẽ tăng cao. Một nhà đầu tư này chia sẻ, trước đây, anh thường dốc tiền vào đầu tư nhiều cổ phiếu một lúc. Sau khi bán được cổ phiếu A, thấy cổ phiếu B có vẻ hấp dẫn là lòng tham trỗi dậy, anh lại mua ngay chứ không đợi gom tiền thành một “mẻ” lớn rồi mua.

Thế nên các khoản đầu tư của anh thường vụn vặt, sau này thống kê lại, thấy lợi nhuận có được chẳng là bao so với thời gian cũng như công sức anh bỏ ra để quản lý từng ấy danh mục cùng lúc.

Còn một nhà đầu tư tên Hoàng cho biết, một vị phó tổng này thường khuyên anh nếu muốn có lợi nhuận lớn thì nên mạo hiểm đầu tư mang tính rủi ro cao, với quan điểm là lợi nhuận luôn đi kèm với rủi ro. Tuy nhiên, sau vài lần thua đau, anh Hoàng rút ra cho mình bài học để có thể kiếm được lợi nhuận thì cần phải hạn chế rủi ro ở mức tối thiểu chứ không nên làm liều.

Một thói quen với không ít nhà đầu tư khi chơi chứng khoán là chọn mua cổ phiếu dựa trên mức hấp dẫn của cổ tức.

Thực ra, theo tiến sĩ Lê Thẩm Dương, chuyên gia chứng khoán, tiêu chí cổ tức hầu như không quan trọng chút nào. Khi một công ty nào đó trả cổ tức càng cao thì khả năng công ty đó bị suy yếu đi càng lớn bởi vì họ phải trả lãi suất đi vay cao để bù đắp lại cho ngân quỹ đã bị hao hụt do việc trả cổ tức.

Hơn nữa, chỉ cần thị giá cổ phiếu đó bị sụt trong 1 đến 2 ngày cũng có thể làm cho nhà đầu tư mất một khoản tiền tương đương số cổ tức mà mình mới được chia. Do vậy, nhà đầu tư cần nhìn nhận lại rằng cổ tức không phải là yếu tố quan trọng trong mỗi quyết định mua bán, mà hãy cân nhắc đến nhiều yếu tố khác như tỷ số P/E, tình hình tài chính và hoạt động kinh doanh của công ty.

Một lãnh đạo của công ty chứng khoán Hoàng Gia cho rằng, những nhà đầu tư nhỏ, chơi ngắn hạn và lướt sóng luôn đặt ra nguyên tắc về lợi nhuận để không bị tâm lý tham lam ảnh hưởng đến quyết định của mình. Họ thường đặt cho mình mức giới hạn lãi, lỗ để bán ra tùy vào từng cổ phiếu, song thường mức lãi chỉ trên dưới 20%, cao lắm là 30%.

Thế nhưng, có không ít cổ phiếu trong ngắn hạn có thể tăng hơn 50%, thậm chí 70% giá trị. Chẳng hạn, chỉ trong 3 tuần nhưng giá cổ phiếu BVS tăng 81,29%, LUT tăng 75,97%, SRC tăng tới 74,19%, DQC tăng 69,33%... và rất nhiều cổ phiếu tăng trên 50%. Việc nhà đầu tư quá thận trọng hoặc máy móc thực hiện các quy tắc đặt ra có thể khiến họ bỏ lỡ những cơ hội kiếm lời lớn.

Theo chuyên gia chứng khoán Phạm Kinh Luân, Giám đốc nghiên cứu và phân tích của Stox Plus, thông thường các nhà đầu tư nhỏ lẻ ở Việt Nam hay đợi lúc thị trường có dấu hiệu sôi động thì mới nhảy vào mua cổ phiếu. Tuy nhiên, với những trường hợp một cổ phiếu đang có lực cầu tăng mạnh và nhà đầu tư nhảy vào mua theo, thì vẫn tiềm ẩn trong đó một cái bẫy rất tinh vi.

Khi có lượng cầu đột ngột gia tăng vào một cổ phiếu nào đó, lập tức các nhà đầu tư khác cũng tiếp sức bằng cách đua nhau đặt lệnh mua ở mức giá trần. Khi đó, nhà đầu tư không cần biết mã cổ phiếu đó tăng giá từ nguyên nhân gì hoặc sợ nếu tìm hiểu nguyên nhân xong thì không còn cơ hội mua.

Vì vậy, có hiện tượng không ít cổ phiếu tăng trần liên tục với lượng cầu tưởng như không thể đáp ứng nổi, thậm chí có khi vượt cả lượng cổ phiếu phát hành của một công ty, trong khi đó lượng cung rất ít. Tuy nhiên, khi cổ phiếu bắt đầu mất trần hoặc giảm nhẹ, lượng cầu khổng lồ trước đó tự nhiên biến mất, đồng thời lượng cổ phiếu đăng ký bán ra xuất hiện ào ạt. Những ai nhảy vào mua sau cùng sẽ trúng bẫy.

Ngay tại đợt khớp lệnh đầu tiên, những tổ chức hoặc nhà đầu tư lớn ào ạt tung ra các lệnh mua giá trần ngay ở một tài khoản, khiến cổ phiếu của họ đột ngột tăng trần và có hiện tượng hiếm, lập tức các nhà đầu tư chạy theo đám đông tiếp sức tranh mua bằng các lệnh giá trần. Do những lệnh mua lớn của khách VIP thường ưu tiên sau các lệnh ATO (mở cửa) hay ATC (đóng cửa), do vậy mặc dù đặt mua lượng lớn giá trần nhưng thường không được khớp. Sau đó, họ sẽ thao tác hủy lệnh của mình ngay đầu đợt khớp lệnh thứ 2, thời điểm mà lệnh giá trần của họ lại được ưu tiên khớp đầu.